close
تبلیغات در اینترنت
حق بودن شیعه را اثبات کنید؟
loading...

1001KING

حقانیت شیعه‏پرسش 1 . آیا در اسلام حتماً باید پیرو فرقه خاصى بود یا این که انسان تابع کدام فرقه باشد تفاوتى ندارد؟ و اگر تنها یک گروه بر حق است به چه دلیل آن گروه شیعه است؟یک. ملاک اصلى مسلمان بودن ایمان به حقیقت ناب اسلام و پیروى از آموزه‏ها و تعالیم اسلام خالص و پیراسته از پیرایه‏ها است. این مسأله در زمان پیامبر اسلام‏صلى الله علیه وآله در تبعیت و پیروى یکپارچه از آن حضرت تبلور مى‏یابد. پس از رحلت پیامبر اعظم‏صلى الله علیه وآله نیز تبعیت از اسلام ناب در گرو پیروى کامل از…

حق بودن شیعه را اثبات کنید؟

حقانیت شیعه‏
پرسش 1 . آیا در اسلام حتماً باید پیرو فرقه خاصى بود یا این که انسان تابع کدام فرقه باشد تفاوتى ندارد؟ و اگر تنها یک گروه بر حق است به چه دلیل آن گروه شیعه است؟
یک. ملاک اصلى مسلمان بودن ایمان به حقیقت ناب اسلام و پیروى از آموزه‏ها و تعالیم اسلام خالص و پیراسته از پیرایه‏ها است. این مسأله در زمان پیامبر اسلام‏صلى الله علیه وآله در تبعیت و پیروى یکپارچه از آن حضرت تبلور مى‏یابد. پس از رحلت پیامبر اعظم‏صلى الله علیه وآله نیز تبعیت از اسلام ناب در گرو پیروى کامل از مسیرى است که حضرتش براى امت ترسیم فرموده و بدان راهنمایى کرده است.
دو. براساس آنچه در روایات متعدد و متواترى شیعه و سنى نقل کرده‏اند، پیامبر اکرم در موارد مختلفى مسیر آینده امت را ترسیم کرده و راه راست و ضلالت‏ناپذیر را پیروى کامل از «ثقلین» یعنى قرآن و عترت دانسته‏اند. از جمله در صحیح مسلم و مسند احمد بن حنبل و سنن دارمى و سنن بیهقى و دیگر منابع معتبر روایى اهل‏سنت آمده است که پیامبرصلى الله علیه وآله در خطبه غدیر فرمودند : «هان اى مردم! همانا من یک بشر هستم و انتظار مى‏رود که فرستاده پروردگارم (ملک‏الموت) نزد من آید پس او را اجابت گویم. به درستى که من دو چیز گرانبها نزد شما مى‏گذارم : یکى از آن دو کتاب خداست که در آن هدایت و نور است. پس کتاب خدا را دریابید و به آن چنگ زنید... و دیگرى اهل بیت من است...».(1) نیز آن حضرت اضافه فرمودند : «آن دو (قرآن و عترت) جدایى ناپذیرند تا بر حوض کوثر به من بازگردند. پس بنگرید پس از من چسان آن دو را پى مى‏گیرید».(2) و نیز بر این نکته تأکید کردند که : «اگر آن دو را پیروى کنید هرگز گمراه نخواهید شد».(3)
بنابراین گوهر هدایت اسلام ناب پس از پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله جز از طریق پیروى قرآن و عترت به چنگ آمدنى نیست. از این احادیث نکاتى چند به شرح زیر به دست مى‏آید :
2-1. قرآن و اهلبیت‏علیهم السلام همیشه همراه یکدیگرند و جدایى ناپذیرند و طالبان حقایق قرآن باید به اهلبیت‏علیهم السلام چنگ بزنند.
2-2. چنان که پیروى از قرآن بدون هیچ قید و شرطى بر همه واجب است پیروى از اهلبیت‏علیهم السلام نیز چنین است.
2-3. اهلبیت‏علیهم السلام معصومند، زیرا جدایى‏ناپذیر بودن آنها از قرآن، و لزوم پیروى بى‏قید و شرط از آنان از دلایل روشنى بر معصوم بودن آنها است، چرا که اگر گناه و خطایى داشتند از قرآن جدا مى‏شدند، و پیروى از آنان، مسلمانان را از ظلالت و گمراهى بیمه نمى‏کرد، و اینکه فرمودند با پیروى از آنان در برابر گمراهى‏ها مصونیت دارید، دلیل روشنى بر عصمت آنها است.
2-4. پیامبرصلى الله علیه وآله این برنامه را براى تمام ادوار تاریخ مسلمین تا روز قیامت تنظیم کرده، مى‏فرماید : «این دو همیشه با هم‏اند تا در کنار حوض کوثر نزد من آیند». این به خوبى نشان مى‏دهد که در تمام طول تاریخ اسلام فردى از اهلبیت‏علیهم السلام به عنوان پیشواى معصوم‏علیه السلام وجود دارد، و همان گونه که قرآن همیشه چراغ هدایت است، آنها نیز همیشه چراغ هدایتند.
2-5. جدا شدن یا پیشى گرفتن از اهلبیت‏علیهم السلام مایه گمراهى است و هیچ انتخابى را نباید بر آنها مقدم داشت زیرا آنها از همه افضل و اعلم و برترند.(4)
سه. پیامبر اعظم‏صلى الله علیه وآله در موارد مکرر مصادیق اهل بیت را با نام و عدد معرفى نموده‏اند. دراین دسته از روایات که در منابع مختلف شیعه و سنى نقل گریده است حضرت على‏علیه السلام به عنوان امام اول و جانشین بلافصل آن حضرت معرفى شده و آخرین امام که دوازدهمین آنان است حضرت مهدى خواهد بود.(5)
چهار. بر اثر عللى که پیش از این گفته آمد امت اسلامى پس از آن حضرت به گروهاى مختلفى تقسیم شدند. عمده‏ترین تقسیم به دو گروه شیعه و سنى است. شیعه کسانى را گویند که به لزوم پیروى از اهل بیت و امامت آنان به دلیل اشارت قرآنى و نصوص قطعى رسیده از پیامبر ایمان دارند. در مقابل اهل سنت و جماعت کسانى را گویند که منکر وابستگى امر امامت و رهبرى دینى و سیاسى امت به نص بوده و لزوم پیروى از اهل بیت‏علیهم السلام را انکار مى‏کنند. گروه نخست به عنوان شیعه على‏علیه السلام شناخته شده و از زبان پیامبرصلى الله علیه وآله به این نام خوانده شده‏اند.
از جمله پیامبر به حضرت على‏علیه السلام فرمود : «یا على انت و اصحابک فى الجنه، انت و شیعتک فى الجنه»؛ اى على تو و یارانت در بهشتید، تو و شیعیانت در بهشتید».(6)
مشابه این روایت در منابع اهل سنت به تکرار یافت مى‏شود.(7)
پنج. همان طور که حقانیت همه ادیان در عرض یکدیگر مردود است، حقانیت همه فرقه‏ها در درون یک دین نیز ممکن نیست و به تناقض مى‏انجامد.
در روایات متعددى که شیعه و سنى از پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله نقل کرده‏اند امت پس از آن حضرت به فرقه‏هاى متعددى تقسیم شده و در این میان تنها یک گروه اهل نجات و رستگارى‏اند.
نتیجه :
براساس آنچه گذشت آیا مى‏توان غیر از تشیع راستین، یعنى پیروى حقیقى از قرآن و عترت را، راه حق و صراط مستقیم و نجات آفرین به حساب آورد؟
پرسش 2 . چه دلیلى بر حقانیت شیعه، در اعتقاد به امامت حضرت على‏علیه السلام وجود دارد؟
براهین موجود در این زمینه را مى‏توان به سه دسته کلى تقسیم کرد :
1. براهین عقلى؛ 2. دلایل قرآنى؛ 3. روایات پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله.
هر یک از این شیوه‏ها، دلایل بسیارى را شامل مى‏شود؛ به طورى که گستردگى هر یک از این استدلالات، مطالعه کتاب‏هاى متعددى را مى‏طلبد و در این مختصر امکان بحث از آنها نیست؛ لیکن به طور فشرده چند برهان بیان مى‏گردد :

یک. دیدگاه قرآن‏
1. از نظر قرآن، رهبرى و امامت امت، اصالتاً باید به دست معصوم و دور از هرگونه کژى باشد. این نکته با تعابیرى مختلف در کتاب الهى بیان شده است؛ از جمله هنگامى که ابراهیم‏علیه السلام به امامت رسید و خداوند به او فرمود : «إِنِّى جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً»(8) ابراهیم‏علیه السلام آن منصب الهى را براى فرزندانش درخواست کرد «قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِى»؛ ولى در پاسخ آمد : «لایَنالُ عَهْدِى الظَّالِمِینَ»(9)؛ «عهد من به ستمکاران نمى‏رسد».
آیه بالا نشان مى‏دهد که امامت منصبى الهى است - نه به انتخاب افراد - و به کسانى اعطا مى‏شود که از هر ظلمى (اعتقادى، اخلاقى و رفتارى) پاک و مبرّا باشند و نفى مطلق ظلم، مساوى با عصمت است.
2. در آیه ابلاغ نیز مى‏فرماید : «یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ»(10) و به دنبال آن براى تحقق این مسئله (معرفى و اعلام ولایت امیرمؤمنان‏علیه السلام در غدیر خم) آیه اکمال دین نازل شد. بنابراین خداوند با اعلام ولایت و جانشینى حضرت على‏علیه السلام، کامل شدن دین اسلام را اعلام کرد و فرمود : «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِى وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً(11)»(12).

دو. دیدگاه عقلى‏
1. لزوم رهبرى در جامعه، امرى انکارناپذیر است.
2. رهبرى در جامعه اسلامى، باید براساس احکام و قوانین الهى باشد.
3. احکام الهى به دست کسى اجرا مى‏شود که به طور کامل به زوایاى آن احکام، آگاه و نسبت به آنها متعهّد باشد. به عبارت دیگر اگر پیامبر نیست، پیشواى امت - از نظر شرایط و اوصاف - باید نزدیک‏ترین فرد به آن حضرت باشد.
4. به شهادت تاریخ و گواهى بسیارى از صحابه و تابعین و اعتراف خلفا، هیچ کس در جهات یاد شده قابل مقایسه با امامان معصوم‏علیهم السلام نبوده است. حتى خلفا در موارد بسیارى، احساس نیاز به آنان مى‏کردند؛ چنان که خلیفه دوم خود بارها اعلام کرد : «لولا على لهلک عمر»(13)؛ یعنى، «اگر على‏علیه السلام نبود هر آینه عمر هلاک مى‏گشت».

سه. از دیدگاه روایى‏
روایات بى‏شمارى از پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله در کتاب‏هاى شیعه و سنى، به تواتر نقل شده که به صراحت امامت و ولایت اهل بیت‏علیهم السلام را اثبات مى‏کند؛ مانند :
1. روایات مربوط به حادثه غدیر،
2. روایات لیله الانذار،
3. احادیث سفینه،
4. احادیث ثقلین،
5. احادیث ائمه دوازده گانه؛
6. حدیث منزلت و ... .(14)
در میان احادیث مختلف - به عنوان نمونه - به بیان حادثه غدیر و توضیحى درباره آن بسنده مى‏کنیم.

جریان حدیث غدیر خم‏
رسول خداصلى الله علیه وآله در سال دهم بعثت، تصمیم گرفت عمل حج به جاى آورد و آن را به مسلمانان اعلام فرمود. عده زیادى به مدینه آمدند تا در رکاب آن حضرت حج به جاى آورند و به او تأسى کنند. آن حج را حجهالوداع، حجهالاسلام، حجهالبلاغ و حجهالکمال نامیده‏اند. رسول خداصلى الله علیه وآله از هجرت تا رحلت جز آن حج، حج دیگرى نیاورده است.
پیامبرصلى الله علیه وآله پنج یا شش روز به ماه ذى‏حجه مانده، از مدینه خارج شد ... . آن گاه اعمال حج و عمره به هدایت خود ایشان انجام گردید و عملى را که تا قیامت باید به جاى آورده شود، عملاً به مردم نشان داد. پس از پایان حج، از مکه به طرف مدینه خارج شد؛ در حالى که جماعت یاد شده در محضرش بودند.
روز پنج شنبه هجدهم ماه ذى حجه با آن جمعیت انبوه به «غدیر خم» در جحفه رسید. در آنجا جبرئیل نازل شد و این آیه را آورد : «یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغ ما اُنزِلَ اِلَیکَ مِن رَبِّکَ وَ اِن لَم تَفعَل فَما بَلَّغتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ یَعصِمُکَ مِنَ النّاس اِنَّ اللَّهَ لا یَهدِىَ القَومَ الکافِرینَ»(15).
بدین طریق خدا به پیامبرش امر کرد تا على‏علیه السلام را در جاى خویش نصب کند و ولایت و لزوم طاعت او را ابلاغ نماید. در آن وقت طلیعه کاروان به جحفه نزدیک شده بود، حضرت فرمان داد تا آنهایى که از محل گذشته بودند، برگردند و آنانى که در محل بودند، توقف کنند. در آنجا پنج درخت کنار هم بود، فرمان داد کسى زیر سایه آنها ننشیند. جمعیت همه در جاى خود قرار گرفتند، زیر آن درخت‏ها را پاک کردند، آن گاه اذان نماز ظهر گفته شد.
حضرت رسول زیر آن درختان ایستاد و نماز ظهر را با جماعت خواند. هوا به قدرى گرم بود و آفتاب چنان آتش مى‏ریخت که مردم از شدت گرما، گوشه‏اى از عبا را سر کشیده و گوشه‏اى را از حرارت سنگریزه‏ها زیر پا گذاشته بودند، پارچه‏اى بر یکى از درخت‏ها کشیده و براى آن حضرت سایبان درست کردند.
چون از نماز فارغ شد، بالاى جهازهاى شتر رفت که روى هم چیده بودند. صدایش را بلند کرد، به طورى که همه شنیدند و فرمود : «الحمدللّه، از خدا مدد مى‏جوییم، به او ایمان مى‏آوریم، بر او توکل مى‏کنیم و به خدا پناه مى‏بریم از شر نَفْسْ‏هاى خود از سیئات اعمال خویش ... .
شهادت مى‏دهم که جز خدا معبودى نیست و محمد بنده و رسول او است ... احتمال مى‏رود که خدا مرا به طرف خود ببرد و عمر من سر آید؛ من پیش خدا مسئولم و شما مسئولید، چه مى‏گویید؟
گفتند : گواهى مى‏دهیم که پیغام خدا را رساندى و در رساندن آن تلاش کردى و خیرخواه بودى، خدا تو را جزاى خیر دهد! فرمود : آیا شهادت نمى‏دهید که جز خدا معبودى نیست و محمد بنده و رسول او است و بهشت و آتش خدا و مرگ حق است و قیامت خواهد آمد و خداوند مردگان را زنده خواهد کرد؟ گفتند : آرى شهادت مى‏دهیم. عرض کرد : خدایا! شاهد باش.
سپس فرمود : اى مردم! آیا سخن مرا نمى‏شنوید؟ گفتند : آرى مى‏شنویم. فرمود : من پیش از شما به کنار حوض کوثر خواهم رفت، شما در آنجا پیش من خواهید آمد. عرض آن به فاصله صنعاء (پایتخت یمن) و بُصرى‏ (قصبه‏اى است از توابع دمشق) است. در کنار آن کاسه‏هایى به عدد ستارگان از نقره است؛ بنگرید در حفظ «ثقلین» که چطور جانشین من خواهید بود؟
گفتند : اى رسول خدا! ثقلین چیست؟ فرمود : ثقل بزرگ‏تر کتاب خدا است. یک طرف آن به دست خدا و طرف دیگرش به دست شما است. به آن چنگ زنید تا گمراه نشوید. ثقل کوچک عترت (اهل بیت) من است. خداى لطیف خبیر به من خبر داده که آن دو، از هم جدا نمى‏شوند تا در حوض کوثر پیش من آیند. من از خدا چنین خواسته‏ام، از قرآن و اهل بیت جلو نیفتید؛ وگرنه هلاک مى‏شوید و از آن دو کنار نمانید؛ وگرنه نابود مى‏گردید.
آن گاه دست حضرت على‏علیه السلام را گرفت و بلند کرد تا جایى که سفیدى زیر بغل هر دو دیده شد و همه على‏علیه السلام را شناختند، بعد از آن فرمود : مردم، کیست که بر مؤمنان از خودشان مقدم‏تر است؟ گفتند : خدا و رسولش داناترند. فرمود : «ان اللّه مولاى و انا مولى المؤمنین و انا اولى بهم من انفسهم فمن کنت مولاه فعلى مولاه»(16). این سخن را سه بار تکرار کرد.
سپس گفت : «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و احب من احبه و ابغض من ابغضه و انصر من نصره و اخذل من خذله و ادر الحق معه حیث دار»(17).
آن گاه فرمود : هر که در اینجا حاضر است به غایبان برساند.
هنوز از آنجا حرکت نکرده بودند که جبرئیل این آیه را آورد : «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِى وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً» ؛ «امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و از دینتان اسلام راضى شدم».
رسول خداصلى الله علیه وآله‏فرمود : اللّه اکبر! بر اکمال دین و اتمام نعمت و رضاى خدا به رسالت من و ولایت على بعد از من. سپس جمعیت به امیر مؤمنان على‏علیه السلام تهنیت گفتند؛ از جمله ابوبکر و عمر گفتند : «بخ بخ لک یا ابن ابى طالب اصبحت و امسیت مولاى و مولا کل مؤمن و مؤمنه»؛ «به به بر تو اى پسر ابى طالب! صبح و شام کردى در حالى که سرپرست من و سرپرست هر مؤمن و زن مؤمنى».
حسان‏بن ثابت شاعر که در آنجا بود گفت : اى رسول خدا! اجازه دهید درباره على ابیاتى بگویم تا بشنوید؟ فرمود : بگو با برکت خدا. حسان گفت : اى شیوخ قریش! سخن من، پیرو سخن رسول خدا درباره ولایت و سرپرستى است. آن گاه گفت :
ینادیهم یوم الغدیرنبیّهم‏
بخم فاسمع بالرسول منادیاً
و قال : فمن مولاکم و ولیکم‏
فقالوا و لم یبدلوا هناک التعادیا
الهک مولانا و انت ولینا
و لن تجدن منا لک الیوم عاصیاً
فقال له قم یا على فاننى‏
رضیتک من بعدى اماماً و هادیاً
فمن کنت مولاه فهذا ولیه‏
فکونوا له اتباع صدق موالیاً
هناک دعا اللهم و ال ولیه‏
و کن للذى عادى علیّاً معادیا

این خلاصه‏اى از جریان غدیر و تعیین حضرت على‏علیه السلام براى خلافت و امامت بود.(18)
شایان ذکر است که واقعه غدیر و خطبه پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله در آن، مورد اجماع و اتفاق جمیع مسلمانان است و جایگاه ویژه‏اى در نصوص دینى و ادبیات و اشعار مسلمانان اعم از عرب و غیر عرب - دارد. در متون اسلامى هیچ روایتى به اندازه این واقعه، به حد تواتر یا فوق تواتر نرسیده است و احدى را یاراى تردید در آن نیست. از صحابه پیامبرصلى الله علیه وآله 110 تن و از تابعین 89 تن آن را نقل کرده‏اند و طبقات راوى آن، به 360 تن رسیده است. شاعران بسیارى نیز این جریان را به نظم درآورده‏اند؛ از جمله :
در قرن اول : حسان‏بن ثابت انصارى، قیس‏بن سعدبن عباده انصارى، عمر و بن عاص‏بن وائل و محمدبن عبداللَّه حمیرى.
در قرن دوم : کمیت‏بن زیاد، سیداسماعیل‏بن محمد حمیرى، شعیان‏مصعب کوفى.
در قرن سوم : ابو تمام حبیب‏بن اوس طایى و دعبل‏بن على‏بن رزین الخزاعى و در قرون بعد ده‏ها نفر دیگر.
از اهمیت این واقعه، همان بس که علامه امینى یازده جلد کتاب ارزشمند الغدیر را درباره آن به نگارش درآورده است.
اکنون این سؤال رخ مى‏نماید که اگر این واقعه در میان همه مسلمین، اجماعى و مورد اتفاق است، پس اختلاف در چیست؟ در پاسخ گفتنى است : اساس اختلاف بر سر ماهیت و دلالت این واقعه است؛ یعنى :
الف. اهل تسنن اظهار مى‏دارند که این حادثه عظیم تاریخى و سخنان و تأکیدات پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله، به معناى لزوم «محبت و دوستى» حضرت على‏علیه السلام و یا حداکثر معرفى ایشان به عنوان یکى از نامزدهاى خلافت است و هیچ دلالتى بر امامت و زمامدارى و لزوم پیروى از ایشان ندارد! دلیل آنان این است که «ولایت» چند معنا دارد و یکى از معانى آن «دوستى» است. بنابراین تا زمانى که به این معنا قابل حمل است، نمى‏توان به معانى دیگر آن تمسّک جست.
ب. دیدگاه شیعه این است که ماهیت این حادثه و سخنان پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله، نص صریح و قاطع بر امامت و پیشوایى حضرت على‏علیه السلام و لزوم اطاعت از او است. قرینه‏ها و شواهد، به گونه‏اى است که هرگز نمى‏توان آن را تنها به دوستى و محبت و یا نامزدى خلافت تفسیر کرد. دلایل صحّت دیدگاه شیعه عبارت است از :
1. معناى ولایت : اگر چه در مواردى ولایت به معناى دوستى نیز به کار مى‏رود؛ ولى لغت شناسان و کتاب‏هاى معتبر لغت‏شناسى، عمدتاً کلمه ولایت را به معناى سرپرستى، عهده‏دارى امور، سلطه، استیلا، رهبرى و زمامدارى معنا کرده‏اند. در اینجا معناى این کلمه با برخى از مشتقاتش از کتاب‏هاى لغت اهل سنت نقل مى‏شود :
- راغب اصفهانى مى‏نویسد : «وِلایت؛ یعنى، یارى کردن و وَلایت یعنى، زمامدارى و سرپرستى امور و گفته شده است که وِلایت و وَلایت، مانند دِلالت و دَلالت است و حقیقت آن «سرپرستى» است؛ ولىّ و مولا نیز در همین معنا به کار مى‏رود».(19)
- ابن اثیر مى‏نویسد : «ولىّ؛ یعنى، یاور و هر کس امرى را بر عهده گیرد، مولا و ولىّ آن است». سپس مى‏گوید : و از همین قبیل است حدیث «من کنت مولاه فعلى مولاه» و سخن عمر که به على‏علیه السلام گفت : «تو مولاى هر مؤمنى شدى»؛ یعنى، «ولى مؤمنان گشتى».(20)
- صاحب صحاح اللغه مى‏نویسد : «هر کس سرپرستى امور کسى را به عهده گیرد، ولى او است».(21)
- مقاییس اللغه آورده است : «هر کس زمام امر دیگرى را به عهده گیرد، ولىّ او است».(22)
حال با گفته‏هاى صریح ارباب لغت، چگونه مى‏توان «من کنت مولاه فعلىّ مولاه» را به «دوستى» صرف معنا کرد و سرپرستى اجتماعى و زمامدارى را از آن جدا ساخت؟ مگر نه این است که «ابن اثیر» - لغت‏شناس معروف عرب و سنى - خودش تصریح مى‏کند کلمه «مولا» در روایت «من کنت مولاه فعلىّ مولاه» از زبان پیامبرصلى الله علیه وآله و در واکنش عمر در همین معنا به کار رفته است؟
بنابراین استعمال ولایت در دوستى نیاز به قرینه دارد و بدون آن، به معناى زمامدارى است. افزون بر آن در این مورد همه قرینه‏ها به کاربرد آن در زمامدارى و مرجعیت دینى و سیاسى و اجتماعى دلالت دارد.
2. خطاب تند و قاطع الهى : اگر حادثه غدیر صرفاً براى اعلام دوستى حضرت على‏علیه السلام بود، آیا آن قدر اهمیت داشت که خداوند به پیامبرش وحى کند اگر آن را ابلاغ نکنى، رسالت الهى را انجام نداده‏اى : «یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اَللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ اَلنَّاسِ إِنَّ اَللَّهَ لا یَهْدِى اَلْقَوْمَ اَلْکافِرِینَ»(23)؛ «اى پیامبر! آنچه از جانب پروردگارت به سوى تو نازل شده، ابلاغ کن؛ و اگر نکنى پیامش را نرسانده‏اى. و خدا تو را از مردم نگاه مى‏دارد. آرى، خدا گروه کافران را هدایت نمى‏کند». آیا این اخطار شدید اللحن به خوبى نشان نمى‏دهد که مسئله بالاتر از این حرف‏ها است؟ البته محبت امیرمؤمنان‏علیه السلام جایگاه بسیار بلندى دارد و یکى از نشانه‏هاى ایمان است؛ اما مولا در اینجا قطعاً به معناى محبت و منحصر به «ولاى محبت» نیست.
3. دوستى و ولاى محبت در قرآن : با واژه‏هایى چون «حب»، «مودّت» و ... اشاره شده است؛ چنان که در مورد محبت اهل بیت‏علیهم السلام آمده است : «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّهَ فِى الْقُرْبى‏»(24)؛ «بگو : به ازاى آن (رسالت) پاداشى از شما خواستار نیستم، مگر دوستى درباره خویشاوندان». بنابراین فرو کاستن معناى ولایت به محبت و مودّت و انحصار به آن، مغایر کاربرد قرآنى این واژه است.
4. دلدارى خدایى : خداوند پیامبرصلى الله علیه وآله را دلدارى داده، مى‏فرماید : در راستاى اجراى این مأموریت، خداوند تو را در مقابل توطئه‏هاى مردم محافظت مى‏کند : «وَ اَللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ اَلنَّاسِ». آیا این مسئله نشان نمى‏دهد که این مأموریت، چنان مهم بوده است که پیامبرصلى الله علیه وآله بیم آن داشته که برخى بر اثر هواهاى نفسانى به مقابله برخاسته و علیه دین توطئه کنند؟! آیا فقط با اعلام دوستى حضرت على‏علیه السلام جاى خوف از توطئه بود؟
5. گزینش مکان : پیامبرصلى الله علیه وآله مکان جدا شدن و انشعاب مسافران را خود انتخاب کرد، تا همگى در سخنرانى آن حضرت حضور داشته باشند و نیز دستور داد کسانى که از آن مکان گذشته بودند برگردند و کسانى هم که عقب مانده بودند، از راه برسند؛ این نشانه چیست؟ اینکه دستور دادند شاهدان به غایبان، اطلاع دهند و این خبر بزرگ را به گوش همگان برسانند، دلالت بر این ندارد که مسئله، براى امت اسلامى بسیار مهم و حیاتى بوده است؟ آیا عاقلانه است که پیشواى بزرگ مسلمانان، در آخرین سخنرانى عمومى خود، براى جمعیت باشکوه حج‏گزاران و در آن گرماى سوزان، مسافران خسته و کوفته را گرد آورد و با این تأکیدات، با آنان سخن بگوید و تنها مقصودش این باشد که بگوید : «على را دوست داشته باشید»؟
6. نزول آیه اکمال : پس از اجراى این مأموریت، آیه نازل شد که : «اَلْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِى وَ رَضِیتُ لَکُمُ اَلْإِسْلامَ دِیناً»(25)؛ «امروز دین شما را برایتان کامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانیدم و اسلام را براى شما آیینى برگزیدم». آیا نزول چنین آیه‏اى دلالت بر این ندارد که مسئله، بالاتر از صرف محبت بوده است؟ آیا فقط با دوستى حضرت على‏علیه السلام - نه رهبرى و پیشوایى آن حضرت - دین کامل شد و خداوند اسلام را پسندید؟ اگر مسئله فقط دوستى و مودّت بود که در این رابطه آیه : «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ اَلْمَوَدَّهَ فِى اَلْقُرْبى‏»(26)، مدت‏ها پیش از آیه اکمال نازل گشته و از این جهت نقصى در دین نبود. پس نتیجه مى‏گیریم که آیه اکمال، پیام بسیار مهم دیگرى در بر دارد.
7. دلیل دیگر : معرفى «ثقلین» است که پیامبرصلى الله علیه وآله فرمود : «انّى تارک فیکم الثقلین : کتاب اللَّه و عترتى ...»؛ «من در میان شما دو چیز گران‏بها به ودیعت مى‏گذارم : کتاب خدا و عترتم را». اکنون باید پرسید : چرا پیامبرصلى الله علیه وآله عترت را در کنار قرآن و به عنوان «ثقل اصغر» ذکر فرمود؟ آیا محبت اهل بیت‏علیهم السلام هم‏سنگ قرآن است یا امامت و پیشوایى و مرجعیت دینى و سیاسى آنان؟
پیامبرصلى الله علیه وآله فرمود قرآن و عترت از یکدیگر جدا نمى‏شوند و امت باید به هر دو چنگ بزنند. آیا صرف دوست داشتن قرآن، کافى است یا باید از آن پیروى کرد و آن را امام و پیشواى خود دانست؟ هم‏سنگ قرار دادن قرآن و اهل بیت‏علیهم السلام از سوى پیامبرصلى الله علیه وآله، نشان مى‏دهد که در مورد اهل بیت‏علیهم السلام، نیز باید همین‏گونه رفتار کرد و آنان را سرمشق، الگو و پیشواى عملى خود قرار داد.
8. پیامبرصلى الله علیه وآله به مسئله ایفاى رسالت و سپس «اولویت» خود بر مؤمنان انگشت مى‏گذارد و بلافاصله موضوع «ولایت» را طرح مى‏کند؛ این نشان مى‏دهد که نوع ولایت مطرح شده در اینجا، از همان سنخ ولایت و اولویت پیامبرصلى الله علیه وآله بر مؤمنان است که به موجب آن پیامبر خدا، حق تصرف در شئون دینى، سیاسى و اجتماعى مسلمانان را دارد؛ نه صرف دوستى و محبت (بدون مشروعیت سیاسى و اجتماعى).
9. پیامبرصلى الله علیه وآله مسئله ولایت را سه یا چهار بار تکرار مى‏کند؛ این همه تأکید براى چیست؟
10. اینکه پیامبرصلى الله علیه وآله در دعاى خویش مسئله یارى کردن امام على‏علیه السلام را مطرح مى‏کنند و بر تنها گذاشتن و یارى نکردن او نفرین مى‏فرستد، قرینه روشنى است بر اینکه ولایت مورد نظر، از نوع ولایت زعامت و رهبرى است، نه صرف محبت و علاقه قلبى؛ زیرا آنچه با اطاعت، و نصرت و یارى همگانى جامعه تلازم دارد، پیشوایى و رهبرى امت است، نه صرف محبت و علاقه قلبى.
11. برپایى حقیقت، همراه با امام على‏علیه السلام و همپایى آن دو نیز با ولایت، به معناى رهبرى تناسب دارد. به عبارت دیگر پیشوایى و مرجعیت دینى و سیاسى امام على‏علیه السلام است که مى‏تواند به برپایى حقیقت همگام با آن حضرت بینجامد؛ نه صرف دوستى و محبت آن حضرت.
12. پیامبرصلى الله علیه وآله بعد از این حادثه فرمود : «اللَّه اکبر! بر اکمال دین و اتمام نعمت و خشنودى خدا به رسالت من و ولایت على بعد از من». نکته مهم در اینجا این است که اگر مقصود از «ولایت»، محبت باشد، دیگر قید «بعد از من»، زاید است؛ زیرا محبت حضرت على‏علیه السلام مقید به زمان پس از رحلت پیامبرصلى الله علیه وآله نیست. معنا ندارد منظور پیامبرصلى الله علیه وآله را این بگیریم که بعد از رحلت من، على را دوست بدارید! زیرا محبت على‏علیه السلام با حیات پیامبرصلى الله علیه وآله قابل جمع است؛ بلکه رهبرى امام على‏علیه السلام است که پس از آن حضرت مورد نظر است؛ زیرا در یک زمان وجود دو پیشوا در عرض هم ممکن نیست.
13. بعد از این ماجرا، مردم با حضرت على‏علیه السلام بیعت کردند. مگر دوستى بیعت دارد؟ بیعت در لغت به معناى التزام به فرمان‏بردارى و تبعیت است و حتى ابوبکر و عمر نیز با آن حضرت بیعت کرده، گفتند : «بخٍّ بخٍّ لک یا على! اصبحت و امسیت مولاى و مولى کل مؤمن و مؤمنه».
14.همه حاضران در آن جلسه از خطابه پیامبرصلى الله علیه وآله، مسئله «امامت و پیشوایى حضرت على‏علیه السلام» را فهمیدند و بلافاصله «حسان‏بن ثابت انصارى» از پیامبرصلى الله علیه وآله اجازه گرفت و اشعارى زیبا سرود که در یکى از ابیات آن، از زبان پیامبرصلى الله علیه وآله‏چنین مى‏گوید :
فقال له قم یا على! فانّنى‏
رضیتک من بعدى اماماً و هادیاً
«پیامبر به او فرمود : اى على! برخیز، خرسندم که تو امام و هادى بعد از من مى‏باشى».
ذکر این نکته بایسته است که «تقریر» - یعنى سکوت و عدم مخالفت پیامبرصلى الله علیه وآله در برابر یک سخن یا رفتار در نزد همه مسلمانان - حجت و جزء سنت است. بنابراین اگر مسئله غدیر معنایى غیر از امامت داشت، چرا پیامبرصلى الله علیه وآله سخنان «حسان‏بن ثابت» را تأیید کرده، او را تشویق فرمود؟ چرا دیگران اعتراض نکردند که منظور پیامبرصلى الله علیه وآله «امامت و هدایت» امت نبوده است؟
15. نکته جالب توجّه دیگر، موضع‏گیرى‏هاى مخالفان مانند «جابربن نضر» یا «حارث‏بن النعمان الفهرى» است. در روایت است که پس از انتشار سخن پیامبرصلى الله علیه وآله در غدیر خم، وى نزد پیامبرصلى الله علیه وآله آمد و عرض کرد : «اى محمد! از جانب خدا به ما گفتى شهادت دهیم که جز خداى یگانه پروردگارى نیست و شهادت دهیم که تو پیامبر خدایى و نماز بخوانیم و روزه بداریم و حج انجام دهیم و زکات بپردازیم. ما نیز همه اینها را از تو پذیرفتیم؛ لیکن به این حد راضى نگشتى و پسر عمویت را بر ما برترى دادى و گفتى : «هر که را من مولاى اویم، این على مولاى او است». اکنون بگو که این سخن را از پیش خود گفتى، یا از جانب خدا؟ پیامبرصلى الله علیه وآله فرمود : «سوگند به آنکه جز او خدایى نیست! این مطلب از سوى خداوند است».
در این هنگام او برگشت و به سوى اسب خود شتافت؛ در حالى که مى‏گفت : خدایا! اگر آنچه محمدصلى الله علیه وآله مى‏گوید حق است، پس سنگى بر ما ببار، یا ما را به عذابى دردناک گرفتار کن. هنوز به اسب خود نرسیده بود که از طرف حق، سنگى بر سرش بارید و او را بر زمین کوبید و جانش را بگرفت. آن گاه این آیه نازل شد : «سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ، لِلْکافِرینَ لَیْسَ لَهُ دافِعٌ، مِنَ اَللَّهِ ذِى اَلْمَعارِجِ»(27)؛ «پرسنده‏اى از عذاب واقع شونده‏اى پرسید که اختصاص به کافران دارد آن را بازدارنده‏اى نیست. از جانب خداوند صاحب درجات است».
اکنون باید دید چه چیزى در سخن پیامبرصلى الله علیه وآله نهفته بود که آن مرد خیره سر را برآشفته کرد؟ اگر صرف مسئله محبت و دوستى بود، آیا این همه لجبازى و خیره‏سرى پدید مى‏آمد؟ به طور مسلّم مسئله بالاتر از این بود. زیرا شخص یاد شده از طرفى دلى پر کینه نسبت به حضرت على‏علیه السلام داشت و از سوى دیگر، مى‏دید با ولایت آن حضرت، باید عمرى تحت فرمان و رهبرى ایشان سپرى کند واز سر بى‏خردى و کبر و کژاندیشى، مرگ و عذاب را بر ولایت مولاى متقیان و فخر کائنات ترجیح داد.(28)
16. خود امیر مؤمنان‏علیه السلام و ائمه اطهارعلیهم السلام در اثبات امامت بارها به حدیث غدیر استناد کرده‏اند. عامربن واثله مى‏گوید : «در روز شورى با على‏علیه السلام کنار درب خانه ایستاده بودم و شنیدم او خطاب به آنان فرمود : من براى شما دلیلى مى‏آورم که احدى نمى‏تواند بر آن خدشه‏اى وارد کند. سپس فرمود :
اى جماعت! آیا در میان شما کسى هست که پیش از من به یگانگى خداوند ایمان آورده باشد؟ گفتند : نه!
- آیا در بین شما کسى هست که برادرى چون جعفر طیّار داشته باشد که با ملائک پرواز مى‏کند؟ گفتند : نه!
- آیا کسى از شما غیر از من عمویى همچون حمزه شمشیر خدا و شمشیر رسول خداصلى الله علیه وآله دارد؟ گفتند : نه!
- آیا غیر از من کسى از شما همسرى چون فاطمه، دختر پیامبرصلى الله علیه وآله و سرور زنان اهل بهشت دارد؟ گفتند : نه!
- آیا کسى از شما فرزندانى مانند حسن و حسین دو سرور جوانان اهل بهشت دارد؟ گفتند : نه!
- آیا کسى از شما هست که پیش از نجوا با پیامبرصلى الله علیه وآله صدقه داده باشد؟ گفتند : نه!
- آیا در میان شما غیر از من کسى هست که پیامبرصلى الله علیه وآله درباره‏اش فرموده باشد : «من کنت مولاه فعلىٌ مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه وانصر من نصره، لیبلّغ الشاهد الغائب؟» گفتند : نه!(29).
17. اگر مقصود از ولایت، همان محبت و دوستى باشد، آن گاه دعاى بعدى پیامبرصلى الله علیه وآله که فرمود : «و احبّ من احبّه» تکرار و لغو خواهد بود. بنابراین وجود هر دو سخن نشان مى‏دهد که اینها، دو موضوع متفاوت بوده و ولایت برتر از صرف محبت است؛ هر چند از لوازم ولایت، محبت و دوستى ولىّ است.
در پایان گفتنى است در رابطه با حقانیت شیعه، هزاران کتاب و مقاله به نگارش درآمده که بسیارى از آنها مانند عبقات‏الانوار نوشته میرحامد حسین لکنهوى، مشتمل بر ده‏ها مجلد است و تمام منابع و مدارک آن، بدون استثنا از منابع اولیه اهل سنت مى‏باشد(30).

پرسش 3 . به چه دلیل امامان دوازده نفرند و امام آخر حضرت مهدى(عج) است؟
راه اثبات امامان دوازده گانه تنها از طریق شیعه نیست . در کتاب‏هاى روایى اهل سنت نیز به امامت دوازده گانه بعد از رسول خداصلى الله علیه وآله تصریح شده است . براى روشن شدن مسئله به روایاتى از پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله - که در کتاب‏هاى اهل سنت در مورد ائمه اثنى عشر آمده است - اشاره مى‏شود .
1 . «لا یزال امر الناس ماضیاً ما ولیهم اثنا عشر رجلاً»(31) ؛ «کار مردم پیوسته مى‏گذرد تا آن‏که دوازده مرد بر آنان فرمان برانند» .
2 . «انّ عده الخلفاء بعدى عده نقباء موسى»(32) ؛ «شمار جانشینان من به تعداد نقباى موسى (12 نفر) است» .
3 . «لا یزال الدین قائماً حتى تقوم الساعه او یکون علیکم اثنا عشر خلیفه کلهم من قریش»(33) ؛ «تا وقتى که دوازده خلیفه و جانشین بر شما حکومت کنند، دین پیوسته برپا است...» .
4 . «لاتزال هذه الائمه مستقیماً امرها... حتى یمضى منهم اثنا عشر خلیفه کلهم من قریش...»(34) ؛ «این امر (دین اسلام ) به سر نمى‏آید تا اینکه تا دوازده خلیفه و جانشین را پشت سر گذارد...» .
5 . «بر این امت دوازده خلیفه حکومت خواهند کرد، به عدد نقباى بنى‏اسرائیل» .(35)
6 . امام على‏علیه السلام در توضیح انحصار امامت در قریش مى‏فرماید : «ان الائمه من قریش فى هذا البطن من هاشم لا تصلح على سواهم...»(36)؛ «امامان از قریش، تنها از نسل هاشم هستند و امامت بر غیر آنان شایسته نیست...».
7 . «الائمه بعدى اثنى عشر، تسعه من صلب الحسین و التاسع مهدیهم»(37)، نظیر این روایات را - که از اهل سنت در مورد تعداد ائمه علیهم السلام وارد شده است - مى‏توان در سایر منابع مطالعه کرد .(38)
8 . در روایت سفیان‏بن عیینه به نقل ینابیع الموده از پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله نقل شده است : «همواره دین پایدار است تا آنکه قیامت به پا شود یا بر شما دوازده خلیفه حکم رانند که همه آنان از بنى هاشم‏اند».(39)
9 . امام الحرمین جوینى از ابن عباس از پیامبرصلى الله علیه وآله نقل مى‏کند : «انا سید النبیین و على ابن ابیطالب سید الوصیین و ان اوصیایى بعدى اثنا عشر اولهم على‏بن ابیطالب و آخرهم المهدى»(40)؛ «من سرور پیامبرانم و على سرور اوصیا. اوصیاى بعد از من دوازده نفرند، اولشان على است و آخرشان مهدى».
10 . ابن عباس از پیامبرصلى الله علیه وآله : «جانشینان و اوصیاى من و حجت‏هاى خدا بر خلق پس از من دوازده نفرند، اولشان برادرم و آخرشان فرزند من است».
پرسیده شد : برادرتان کیست؟
فرمودند : على‏بن ابیطالب.
پرسیده شد : فرزندتان کیست؟
فرمودند : مهدى، همان کسى که زمین را پر از عدل و داد کند، همانگونه که پر از ظلم و جور شده است...»(41).(42)
بنابراین با نصوصى که از پیامبر اکرم در مورد تعداد ائمه علیهم السلام وارد شده و اهل سنت و شیعه آن را نقل کرده‏اند، حقانیت شیعه اثبات مى‏شود . اضافه بر آن در مورد امامت ائمه دوازده گانه - چه به صورت دسته جمعى و چه به صورت فرد به فرد - نصوص خاص وارد شده و هر یک از امامان، امام بعد از خود را معرفى کرده است .(43)

...................) Anotates (.................
1) صحیح مسلم، باب فضائل على ابن ابى طالب؛ مسند احمد، 4/364؛ سنن دارمى، 2/431؛ سنن بیهقى، 2/148 و 7/30؛ الطحاوى، 4/368.
2) الترمذى، 13/201؛ اسدالغابه، 2/12؛ الدر المنثور، تفسیر سوره شورى، آیه مودت.
3) مستدرک الصحیحین و تلخیصه، 3/109؛ فضائل الطائى، ص 30؛ مسند احمد، 3/17 و... .
4) جهت آگاهى بیشتر بنگرید :
الف. آیه الله مکارم شیرازى، پیام قرآن، ج 9، ص 75 و 76، تهران : دارالکتب الاسلامیه، چهارم، 1377.
ب. على اصغر رضوانى، شیعه‏شناسى و پاسخ به شبهات، ج 2.
ج. حمیدرضا شاکرین، چرا تشیع (مق) معارف (ماهنامه)، ش 53 و 54.
5) جهت آگاهى بیشتر به پاسخ پرسش‏هاى بعدى رجوع کنید.
6) جهت آگاهى بیشتر بنگرید : على ربانى گلپایگانى، درآمدى به شیعه‏شناسى، ص 31-28، قم : مرکز جهانى علوم اسلامى.
7) ابن حجر عسقلانى، الصواعق المحرقه، ص 161، ط. مکتبه القاهره.
8) بقره (2)، آیه 124.
9) همان.
10) مائده (5)، آیه 67.
11) مائده (5)، آیه 3.
12) جهت آشنایى بیشتر با امامت در قرآن نگا : ناصر، مکارم شیرازى، پیام قرآن (تفسیر نمونه موضوعى)، (تهران : دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، 1377)، ج 9.
13) الف. محمد عبدالرؤف، المناوى، فیض القدیر، شرح الجامع الصغیر، (بیروت : دارالکتب العلمیه، الطبعه الاولى)، ج 4، ص 470؛
ب. جمال الدین محمد، الزرندى الحنفى، نظم الدرر السمطین فى فضائل المصطفى والمرتضى والبتول والسبطین، (مکتبه امیرالمؤمنین العامه، الطبعه الاولى، 1377ه.ق - 1958م)، ص 130.
14) براى آگاهى بیشتر ر.ک :
الف. مرتضى، مطهرى، امامت و رهبرى، (قم : صدرا)؛
ب. رهبرى امام على‏علیه السلام در قرآن (ترجمه المراجعات)؛
پ. تیجانى سماوى، آن گاه هدایت شدم؛
ت. ابراهیم، امینى، بررسى مسائل کلى امامت.
15) مائده(5)، آیه 67.
16) همانا خدا مولاى من است و من مولاى مؤمنانم و بر آنان از خودشان اولى‏ مى‏باشم. پس هر که را مولا منم على مولاى اوست».
17) خدایا! دوستى گزین با هر که او را دوست دارد و دشمن دار هر که او را دشمن دارد؛ دوستش دار آنکه با او دوستى ورزد و خشمگین باش از آنکه به او خشم مى‏ورزد؛ یارى کن آنکه او را یارى کند و خوار گردان آنکه او را تنها گذارد و به او پشت کند؛ و حق را همپاى او بپادار».
18) على اکبر، قرشى، خاندان وحى، (تهران : دارالکتب الاسلامیه، چاپ اول 1368)، ص 152 - 157.
19) الراغب الاصفهانى، معجم مفردات الفاظ القرآن، ص 570.
20) ابوالحسن على‏بن عبدالواحد، ابن اثیر، النهایه فى غریب الحدیث والاثر، ج 5، ص 227.
21) اسماعیل‏بن حماد، الجوهرى، الصحاح فى لغه العرب، تحقیق احمدبن عبدالغفور عطار، (بیروت : دارالعلم للملایین)، ج 6، ص 2528.
22) معجم مقاییس اللغه، ج 6، ص 141.
23) مائده (5)، آیه 67.
24) شورى‏ (42)، آیه 23.
25) مائده (5)، آیه 3.
26) بگو : به ازاى آن پاداشى از شما خواستار نیستم، مگر دوستى درباره خویشاوندان» : شورى (42)، آیه 23.
27) معارج (70)، آیات 1 - 3.
28) براى آگاهى بیشتر ر.ک : الغدیر، ج 1، صص 239-246.
29) براى آگاهى بیشتر ر.ک : الغدیر، ج 1، صص 159- 213.
30) براى مطالعه بیشتر ر.ک :
الف. ابراهیم، امینى، بررسى مسائل کلى امامت؛
ب. مرتضى، مطهرى، امامت و رهبرى، (قم : صدرا)؛
پ. تیجانى سماوى، آن گاه هدایت شدم، ترجمه : سید محمد جواد مهرى؛
ت. همو، اهل سنت واقعى کیست؟، ترجمه : سید محمد جواد مهرى؛
ث. همو، از آگاهان بپرسید، ترجمه : سید محمد جواد مهرى؛
ج. علامه عسکرى، عبداللَّه‏بن سبا، ج 1- 3؛
چ. همو، نقش ائمه در احیاى دین، ج 1- 15؛
ح. همو، یکصد و پنجاه صحابى ساختگى؛
د. همو، نقش عایشه در تاریخ اسلام؛
ذ. همو، اندیشه‏هاى اسلامى در دیدگاه دو مکتب (ترجمه معالم المدرستین)، ج 1- 2،
ر. علامه سید شرف الدین، رهبرى امام على‏علیه السلام در قرآن (ترجمه المراجعات)؛
ز. علامه طباطبایى، شیعه در اسلام؛
ص. علامه جواد شرى، شیعه و تهمت‏هاى ناروا؛
ض. سید رضا، حسینى نسب، شیعه پاسخ مى‏گوید؛
ط. صالح الوردانى، فریب؛
ظ. سید محمد، جواد مهرى، خاطرات مدرسه؛
ع. محمد صادق، نجمى، سیرى در صحیحین؛
غ. میرحامد حسین، اللکنهوى، عبقات الانوار فى امامه الائمه الاطهار، بى‏تا، بى‏جا؛
م. شهید تسترى، احقاق الحق.
ن. على اصغر رضوانى، شیعه‏شناسى و پاسخ به شبهات، ج 1 و 2.
31) صحیح مسلم به شرح نووى، ج 12، ص 202 ؛ نیز : الصواعق المحرقه، ص 18، و نیز : تاریخ الاسلام، سیوطى، ص 10 .
32) کنزالعمال، ح 14971 .
33) صحیح مسلم، ج 6، (کتاب الاماره ) ؛ صحیح بخارى، ج 4، ص 165 ؛ سنن ابى داود، ج 3، ص 106 ؛ مسند احمد بن حنبل، ج 5، ص 86 - 108 .
34) منتخب کنزالعمال، ج 5، ص 338 ؛ مستدرک الصحیحین، ج 3، ص 617 .
35) منتخب کنز العمال .
36) نهج البلاغه، خطبه 142 .
37) کفایه الاثر، ص 23 . (به نقل از موسوعه الامام على‏بن ابیطالب، ج 2، ص 48 ) .
38) ر .ک : الف . ینابیع الموده، ص 2 .44 .
ب . البدایه و النهایه، ج 6، ص 3 .247 .
پ . سنن ابن ماجه، ج 4، 4085 / 1367 .
ت . مسند احمدبن حنبل، ج 5، ص 645 / 183 .
ث . سنن ابى داود، 107 / 4 .
39) ینابیع الموده، ج 3، باب 77.
40) فرائد المسطین، ج 2، ص 312.
41) همان.
42) روایات متعدد دیگرى در این باب وجود دارد، بنگرید :
الف. العلامه السید مرتضى العسکرى، معالم المدرستین، ج 1، ص 333 - 341، تهران : بعثت، چاپ دوم، 1406 ه.ق.
ب. السید عبدالرحیم الموسوى، فى رحاب اهل البیت، الامامه والنص، المجمع العالمى لاهل البیت، بى‏جا، 1426 ه.ق الطبعه الثانیه.
43) براى آگاهى بیشتر بنگرید :
الف. امامان دوازده نفرند،
ب. منتخب الاثر فى الامام اثنى فى عشر.

منبع : www.porseshkadeh.com

علی گودرزی بازدید : 207 پنجشنبه 18 تير 1394 زمان : 11:59 نظرات ()
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
درباره ما
Profile Pic
به سایت هزارویک پادشاه خوش آمدید . ما را با نظرات ارزشمندتان یاری فرمائید... ***چه زیبا گفت جهان پهلوان پوریای ولی *** یا رب ز تو دل به هر که بستم توبه / بی یاد تو هر کجا نشستم توبه/ صد بار شکستم و ببستم توبه / زین توبه که صد بار شکستم توبه
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • موضوعات
    آمار سایت
  • کل مطالب : 170
  • کل نظرات : 21
  • افراد آنلاین : 1
  • تعداد اعضا : 12
  • آی پی امروز : 8
  • آی پی دیروز : 20
  • بازدید امروز : 66
  • باردید دیروز : 153
  • گوگل امروز : 0
  • گوگل دیروز : 6
  • بازدید هفته : 66
  • بازدید ماه : 1,767
  • بازدید سال : 16,355
  • بازدید کلی : 152,557
  • کدهای اختصاصی

    مترجم سایت


    کد لوگو هزارویک مطلب بلاگفا

    هزارویک مطلب

    وبلاگ-کد لوگو و بنر

    کد لوگوهزارویک عکس

    هزارویک عکس

    وبلاگ-کد لوگو و بنر